ستارهها هم مانند انواع موجودات زنده متولد میشوند، زندگی میکنند و میمیرند. هر کدام از آنها در طول زندگی خود که گاها به میلیاردها سال هم میرسد، دچار تغییر و تحولات مختلفی میشوند.
در طول زندگی انسان ، ستارگان بیشمار راه شیری ، عملا بیتغییر به نظر میرسند. گاهی ، یک نواختر ، ناگهان ظاهر آشنای یک صورت فلکی را به مدت چند هفته عوض میکند و دوباره کمنورتر میشود. منظره زیبایی که درخشش یک ابرنواختر در آسمان پدید میآورد، بسیار نادر است. در سال 1054 میلادی (433 شمسی) مردم شاهد چنین منظرهای بودند. یک ابر اختر در صورت فلکی ثور نفجر شد که سحابی خرچنگ ، بقایای آن است. ستارگان متغیر با نور ثابتی نمیدرخشند.
ستارگان به اتفاق یکدیگر در ابرهای غبار و گاز متولد می شوند. این فرایند زمانی آغاز می شود که چگالی منطقه ای از ابر افزایش می یابد. مثلاً ممکن است این تغییر چگالی بر اثر عبور یک موج ضربه ای ابرنواختر از میان این ابر اتفاق بیفتد. بر اثر جاذبه ، مناطق متراکم منقبض شده و متراکمتر و داغتر می شوند و سرانجام یک یا چند ستاره در حال انجام واکنشهای هسته ای را تشکیل می دهند. دمای غبار و گاز اولیه چند درجه از صفر مطلق (15/273- درجه سانتیگراد یا 67/459-فارنهایت) بالاتر است.
بعدازفشرده شدن در مرکز ستاره، دمای این ماده حداقل 10 میلیون درجه سانتیگراد (18 میلیون فارنهایت)می شود. ستارگان نیز نهایتا تغییر میکنند و هیچ کدام تا ابد پایدار نمیمانند. آتش زغال ، با خاکستر شدن آخرین شراره خاموش میشود. ستاره هنگامی میمیرد که انبار عظیم سوخت هستهای آن به پایان رسد. حتی امروزه نیز ستارگان پیری را میبینیم که تاریک میشوند. در حالی که ستارگان دیگر تولد می یابند تا جایگزین آنها شوند.
ستارگان بسیار جوان ، هنوز در میان گازهایی پنهان هستند که از آن شکل میگیرند. درون سحابی جبار ، نخستین سوسوی نور ستارگان نوزاد دیده شده است. خورشید ما ، سنین میانی خود را به آرامی میگذاراند. برخی از پیرترین ستارگان شناخته شده در خوشههای کروی جای دارند.
بقیه در ادامه مطلب
ادامه مطلب...
| | نسخه قابل چاپ | تعداد بازديد : 464 |
سحابی پروانه ای
تنها کمی از پروانهها میتوانند بالهایی به این بزرگی داشته باشند. خوشهها و سحابیهای درخشان آسمان شب سیاره زمین، معمولا به نام گلها و حشرات خوانده میشوند و NGC 6302 نیز مستثنی نیست. ستارهی مرکزی این سحابی سیارهای خاص، با دمای سطحی حدود 250000 درجه سانتیگراد، به طرز استثنائی داغ است. اگر چه این ستاره به صورت درخشانی در نور فرابنفش میتابد، اما به وسیله یک حلقهی فشرده گرد و غبار از دید مستقیم ما پنهان است. این تصویر نزدیک بسیار جزئی از سحابی یک ستارهی در حال مرگ، توسط تلسکوپ فضایی هابل، درست بعد از به روز رسانیاش در سال 2009 گرفته شده است. تیوپ گرد و غباری که ستاره مرکزی را احاطه کرده است، با عبور از یک گودال گاز یونیزه شده، تقریبا در مرکز این تصویر، به صورت مورب در خط دید ما قرار دارد. در پوشش گرد و غبار کیهانی ستاره داغ، هیدروژن ملکولی کشف شده است. NGC 6302 در فاصله 4000 سال نوری در صورت فلکی عقرب، قرار گرفته است.
ساختار این سحابی، یکی از پیچیده ترین ساختارهایی است که در سحابیهای سیارهنما مشاهده شدهاست. طیف نوری سحابی پروانه، نشان میدهد که ستاره مرکزی آن یکی از داغترین ستارهها در کهکشان است؛ آن چنان که دمای سطح آن بالای ۲۰۰٫۰۰۰ درجه کلوین بوده که بیانگر این است که اندازه این ستاره باید بسیار بزرگ باشد.
این ستاره مرکزی یک کوتوله سفید بوده و اخیرا با استفاده از دوربین ارتقاء یافته «میدان عریض» نصب شده بر تلسکوپ فضایی هابل کشف شدهاست. ستاره ذکر شده در حال حاضر دارای جرمی حدود ۰٫۶۴ جرم خورشید بوده و توسط یک صفحه استوایی متراکم منحصربهفرد تشکیل شده از گاز و غبار، احاطه شدهاست. احتمالا این صفحه متراکم باعث برونریزی ستاره برای تشکیل ساختار دوقطبی، همانند ساعت شنی شدهاست. این ساختار دوقطبی، ویژگیهای جالب فراوانی را نشان میدهد که در این سحابی سیارهنما دیده میشود؛ از جمله دیوارههای یونیزاسیون، گرهها و لبههای تیز.
سحابی چشم گربه
در فضای بین ستاره ای، سحابی خیره کننده چشم گربه را می بینیم که در فاصله سه هزار سال نوری از زمین قرار دارد. سحابی چشم گربه یا (NGC 6543) که یک سحابی سیاره نما است، در واقع مرحله نهایی زندگی یک ستاره خورشید مانند را نشان میدهد. ستاره مرکزی این سحابی در حال مرگ طی چند تکان پیاپی لایه های بیرونی ستاره را در پوسته های متحد المرکزی گرد و غبار منقض کرده است. اما شکل گیری ساختار های زیبا و پیچیده این سحابی هنوز به درستی شناخته نشده است. این تصویر زیبای هابل در واقع چشم فضایی است که میدان دید آن به اندازه یک سال نوری می باشد. اخترشناسان با خیره شدن به خود چشم پشک می توانند سرنوشت خورشید را ببینند. خورشید ما نیز محکوم به چنین سرنوشت است و طی پنج میلیارد سال بعد به مرحله سحابی سیاره نمای خود میرسد.
زمانی که با چشم رصد می شود سبز رنگ دیده می شود.در صورت فلکی شمالی اژدها قرار داردوقطر آن در حدود 350 ثانیه قوسی است.ستاره مرکزی آن از قدر 11 است.این سحابی در فاصله حدود ۳۰۰۰ سال نوری قرار دارد.این سحابی در سال ۱۷۸۶ توسط ویلیام هرشل کشف شده است.

| | نسخه قابل چاپ | تعداد بازديد : 153 |

زيبنده ی ستايش، آن آفريدگاريست كارد چنين دلاويز نقشى از اين عناصر
شبهاى صاف غير مهتابى به طاق لاجوردى آسمان چشم بدوزيم. اگر داراى ذوق باشيم، منظره زيبا و پرغوغاى ستارگان درما احساسات شاعرانهاى بر مىانگيزاند، و اگر اهل فلسفه و تحقيق باشیم تفكر فلسفى را در روح ما بيدار مىنمايد.
متأسفانه عموم مردم به آسمان توجه ندارند، بلكه سر به زير افكنده و چشم به زمين دوختهاند!
تاكى آخر چو بنفشه سر غفلت در پيش
حيف باشد كه تو در خوابى و نرگس بيدار
![]()
ادامه مطلب...
| | نسخه قابل چاپ | تعداد بازديد : 99 |
وقتی که ستاره ای منبع سوخت هیدروژن هسته اش را به پایان برد بسته به جرمش به غول یا ابرغول تبدیل می شود.
بعد از اتمام هیدروژن هسته ,همجوشی هیدروژن برای تولید هلیوم متوقف می شود وهسته شروع به انقباض می کند .با انقباض هسته انرژی آزاد می شود واین انرژی موجب شروع واکنش در هیدروژن لایه های بالایی می شود .بنابراین واکنشهای هسته ای از مرکز به لایه های بالاتر منتقل می شود به دنبال آن لایه های بیرونی ترهیدروژنی انرژی را جذب کرده ومتورم می شوند(در نظر داشته باشیدکه این انرژی به سمت لایه های زیرین وهسته کشیده نمی شود بلکه تمایل آن به رسیدن به مناطق سرد بیرونی تر است) در این مرحله ستاره از رشته اصلی جدا شده و وارد مرحله زیر غولی وسپس مرحله غولی ودر صورت پرجرم بودن وارد فاز ابرغولی میشود .
دمای متوسط غولها بین 2000 تا 4000 درجه کلوین شده ورنگ شان نیز به قرمزی می گراید.این ستاره هااز رده طیفی M یا K بوده ودر منطقه بالا سمت راست در نمودار هرتسپرونگ راسل قرار دارند.
همانطور که از نمودار آشکار است با گذشت زمان دمای این ستاره ها تقریبا ثایت مانده ولی درخشندگی شان افزایش می یابد.این نشان دهنده افزایش انرژی برونداد آنهاست .با توجه به اینکه دمای نسبتا ثابتی دارند افزایش انرژی برونداد نشان دهنده این است که مساحتشان و در واقع قطرشان در این مرحله باید زیاد شود(و غول شوند).
قطر این ستاره ها بین ده تا هزار برابر خورشید است.اگر جرم ستاره اولیه از 8 برابر جرم خورشید کمتر باشد به یک غول واگر از 8برابر جرم خورشید سنگین تر باشد به یک ابرغول تبدیل خواهد شد.عمر یک غول یا ابرغول درحدود یکدهم عمر آن در حالت گذران رشته اصلی می باشد.غولها از ستاره هم دمای خود دررشته اصلی بسیاردرخشنده ترند. این ستاره ها معمولا"متغییر بوده(در این مرحله با نام متغییرهای قیفاووسی شناخته می شوند) ولایه های سطحی آنها دارای تپش می باشد.بدلیل قطر زیاد آنها نیروی گرانش در لایه های سطحی آن کم شده ومعمولا" به شکل باد ستاره ای مواد از آن فرار کرده و سحابی سیاره ای تشکیل می دهند.
خورشید خودمان بعد از تبدیل شدن به غول سرخ با اندازه حدود 60 درجه وبا رنگ قرمز تیره در آسمان دیده خواهد شد.ستاره سماک رامح والدبران دو نمونه از ستاره های گونه غول سرخ هستند.
ماهواره ستاره شناسی مادون قرمز IRIS تاکنون تعداد زیادی غول قرمز کشف کرده که درون پوسته ای از گاز وغبار قرار دارند این ستاره ها بادمای چندصد درجه تنها در امواج مادون قرمز قابل کشف هستند.
| | نسخه قابل چاپ | تعداد بازديد : 38 |
| 